KuzeyDoğa Derneği ekibi, 2007 yılında Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Küçük Yatırımlar Fonu (KYF) tarafından verilen ufak bir bütçeyle Kuyucuk Gölü’nde turizm imkânlarının geliştirilmesi projesini başlattı. KuzeyDoğa Derneği’nin giderek artan turizm ve Kars’ı tanıtım çabaları, 2009 yılında derneğin başvurusuyla Kars’ın 2009 Avrupa Seçkin Turizm Cenneti (EDEN) ilan edilmesiyle zirveye ulaştı. Dernek başkanı ve doğa turizmi uzmanı Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu da, gerek ulusal ve uluslararası yayınları, gerek BBC ve National Geographic dâhil dünya basınında çıkan yüzlerce haber, gerekse birçok ülkedeki sunumları ile Kars’ı sürekli tanıttı ve bir bakıma Kars’ın Fahri Doğa Turizmi elçiliğini yaptı.
KuzeyDoğa Derneği ekibinin Kars’taki doğa turizmi faaliyetleri, dernek başkanı Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu’nun 2005’te TEMA için düzenlediği Türkiye’nin ilk kuş gözlem turunu Kars’a getirmesiyle başladı. Dernek başkanımız Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu, içerisinde Kars ve Iğdır yöresinin de bulunduğu Türkiye’nin ilk kuş gözlem turunu 2003-2004 yıllarında organize etti ve 2005’de uyguladı. 21 gün boyunca 276 kuş türünü Amerikalı, İngiliz ve Kanadalı kuş gözlem turistlerine göstererek halen rekoru kırılamayan bir başarıya imza attı. Şekercioğlu’nun bu turu düzenlemesinin sebebi, bilimsel araştırmaları sonucu, ülke dışından organize edilen ekoturların yerel ekonomilere yeterince fayda sağlamadığını tespit etmesiydi. Şekercioğlu 2002 yılında, kuş gözlem eko turizminin ilk bilimsel değerlendirmesi olan “Impacts of Birdwatching on Human and Avian Communities” makalesini, cevre bilim dergisi “Environmental Conservation” da yayınladı. Daha sonra bu makalesi, Ekvator ve Guatemala gibi çeşitli ülkelerin ekoturizm stratejisini belirlemek için kullanıldı ve Türkçeye de çevrildi. Bunun yanında Şekercioğlu, uluslararası kuş gözlem turizmi dergilerine yazdığı “A Birder’s Guide to Turkey (Bir kuş gözlemcinin Türkiye Rehberi)” ve “A Birder’s Guide to Kars-Igdir (Bir kuş gözlemcinin Kars-Iğdır Rehberi) makaleleri ile uluslararası kuş gözlem turist camiasına Kars’ı tanıttı ve onları Kars’ın kuşlarını görmeye davet etti.
Bunu takiben KuzeyDoğa Derneği 2007 yılından beri Kars’ta Kuyucuk Gölünü dünyaya tanıttı, Kars’ın doğasını ve yaban hayatını her gün gündemde tuttu. 2008 yılında Çevre Nobeli olarak da bilinen ve İngiltere’de Doğa için Whitley Fonu tarafından verilen Whitley Altın Ödülünü dünyanın biyolojik çeşitliliği en yüksek tropikal kuşaktan 10 finalist başta olmak üzere, 100’den fazla rakip projeyi geride bırakarak bizzat İngiltere prensesi Anne’in ellerinden Londra’da Buckingham sarayında aldı. Karşılığında ise prensese Kars kaşarı hediye ederek Serhat şehrimiz Kars’ı ve Kars kaşarını tüm dünyaya tanıttı. Cumhurbaşkanımız Sayın Abdullah Gül ise cumhurbaşkanlığı adına yayınladığı kutlama mesajıyla dernek başkanımız Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu’nu bizzat tebrik etti.
KuzeyDoğa Derneği 2009 yılında ise Kuyucuk Gölü’ne dünya ölçeğinde uluslararası öneme sahip sulak alan statüsü RAMSAR’ı kazandırdı. Kuyucuk Gölü’nün önemi uluslararası camia tarafından tescil edildi ve oteller için verilen 5 yıldız statüsünün doğa koruma konusunda karşılığı olan RAMSAR statüsü Doğu Anadolu’da, hatta Adana-Samsun hattının doğusunda ilk kez Kars’ın Kuyucuk Gölüne verildi. Derneğin çabalarıyla rekor sürede elde edilen RAMSAR statüsü, Kuyucuk Gölü ve Kars’ın, Avrupa’nın Seçkin Turizm Cenneti (EDEN) seçilmesinde büyük rol oynadı.
Yine 2009 yılında, Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen Avrupa’nın Seçkin Turizm Cennetleri (EDEN) programı kapsamında KuzeyDoğa Derneği’nin başvurusuyla Kuyucuk Gölü 2009 yılı Avrupa’nın Seçkin Turizm Cenneti ilan edildi ve Avrupa çapında 25 farklı ülkede 77 özel alandan oluşan EDEN ağına Kars Kuyucuk Gölünü de sokmayı başardı. Seçkin Turizm Cenneti payesi Kars’a verildi. KuzeyDoğa ekibi, Kars adına ödülü önce sayın bakanımız Ertuğrul Günay’ın elinden Ankara’da yapılan törenle, daha sonra ise AB başkenti Brüksel’de yapılan yemekli özel törenle Avrupa Komisyonu Kalkınma ve Girişim Programı yöneticisi Antonio Tajani’nin elinden aldı. KuzeyDoğa Derneği’nin talebiyle, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Belçika heyetine dâhil edilen Kuyucuk Köyü Muhtarı Turan Demir ise bu ödül töreninde Avrupa Seçkin Turizm Cennetleri (EDEN) deklarasyonuna Türkiye Cumhuriyeti adına imza koydu. 2010 yılında komisyon tarafından Finlandiya ve Belçika’da gerçekleştirilen iletişim ve geliştirme toplantılarına KuzeyDoğa Derneği adına projeler koordinatörü Önder Cırık katıldı ve Kars’ı AB nezdinde temsil etti. 2009 yılında Avrupa Komisyonu dergisi PARLIAMENT Kars’a bir buçuk sayfa yer ayırdı.
KuzeyDoğa Derneği’nin 2009 yılındaki başarıları sonucu, Whitley Fonu KuzeyDoğa Derneği’nin “Kuyucuk Gölü Koruma, Restorasyon ve Ekoturizm” projesini, desteklediği düzinelerce proje arasından 2009’un en başarılı projesi seçti ve Kars ve proje ile ilgili özel bir broşür bastırdı. Whitley Fonu, Doç. Dr. Çağan Şekercioğlu’nun Pekin’deki 2009 Dünya Koruma Biyolojisi Konferansı’na davet etti ve burada Şekercioğlu Kars ve Kuyucuk Gölü’nde yapılanları birçok ülkeden gelen doğa koruma uzmanına sundu. Derneğin Kars ve Kuyucuk Gölü’ndeki başarıları sonucu, 2008’de Whitley Gold ödülünü veren İngiltere Prensesi Anne, Şekercioğlu’nu 1 Temmuz 2010’da Buckingham Sarayı’ndaki 60. doğum günü partisine davet etti. Prensese doğum günü hediyesi olarak Şekercioğlu yine Kars’ın kültürel ve doğal değerleri olan Kars gravyer peynirini ve Kuyucuk Gölü’nün angıt ördeğini seçti. Angıt ördeğinin ıhlamur ağacından yapılmış modeli Prenses Anne’nin özellikle dikkatini çekti. Prensese yaklaşmanın mümkün olmadığı törende, Prenses Anne saray bahçesine girer girmez binden fazla misafirin arasında ilk kez Şekercioğlu’nun yanına geldi. Angıt, Kuyucuk Gölü ve Kars’la ilgili bilgiler aldı. Şekercioğlu’nun Kars davetini ise ilgiyle karşıladı. Şekercioğlu’nun Prenses Anne’e Kars gravyeri ve angıt ördeğinin modelini vermesi, Türkiye basınında geniş yer buldu.
KuzeyDoğa Derneği, Kuyucuk Gölü ve Kars’ın diğer bölgelerinde yapmış oldukları bilimsel çalışmalarla 18 farklı ülkeden yaklaşık 200 kişiyi bilimsel ve gönüllülük turizmi kapsamında Kars’a getirmiş, 2007, 2008 ve 2009 yıllarında organize ettiği Dünya Kuş Gözlem günleri, Kuyucuk Doğa Festivali ve 11. Türkiye Kuş Konferansı ile yüzlerce insanın Kars’ı ve Kuyucuk gölünü görmesini sağlamıştır. 2008 yılında yapılan festivale Kültür ve Turizm Bakanımız Ertuğrul Günay da katılmış ve Türkiye’de Dünya Kuş Gözlem Gününe katılan ilk bakan olmuştur. Bugün Kuyucuk Gölü web sitesinde gölü ziyaret eden turistlerce 23 farklı dilde Kuyucuk gölü anlatılmaktadır. KuzeyDoğa Derneği’nin hazırlayıp sürekli güncellediği ve video, belgesel, haber, fotoğraf ve yazılardan oluşan zengin içerikli web siteleri ile İngilizce ve Türkçe olarak tüm dünyaya Kars ve Kars’ın doğa ve yaban hayatı tanıtılmakta, gelen turistlere tarihi ve kültürü yanında Kars’ın doğası ve yaban hayatının da tecrübe edilmesi önerilmektedir.
İngiltere’de her yıl yapılan ve üç günde dünyanın dört bir yanından gelen en az 25.000 kuş gözlemcisinin ziyaret ettiği Dünya Kuş Fuarı’nda 2009 yılında Türkiye ilk defa KuzeyDoğa Derneği tarafından temsil edildi. Daha önce Türkiye’den farklı kurumların yaptığı başvurular, kuş gözlem turizminde tecrübeleri olmadığından dolayı reddedilmişti fakat KuzeyDoğa Derneği ilk başvurusunda Türkiye’nin ilk standını almaya hak kazandı. Üç gün boyunca KuzeyDoğa standında Kars-Ardahan-Iğdır yöresi önemli kuş alanları ve türleri tanıtıldı, Kuyucuk ve Iğdır kuşları posterleri gelen ziyaretçiler tarafından adeta kapışıldı.
Yöre halkına alternatif gelir kaynağı sağlamak amacıyla doğa turizmini teşvik eden KuzeyDoğa Derneği onlarca eğitim, sunum, tanıtım, film gösterimi ve bilinçlendirme çalışmalarını Kars’ta yürüttü. 27-28 Nisan 2008’de Kuyucuk köylülerine yönelik “Doğa Dostu Turizm Atölyesi” yapıldı. Kullanılmayan eski öğretmen lojmanı Kars valiliğinin desteği ve KuzeyDoğa ekibinin emeği ile en az 6 kişinin kalabileceği bir konukevine çevrildi. Bugüne kadar burada doğa festivallerine gelenler, gölde yürütülen bilimsel araştırma çalışmalarına katılanlar, doğa turistleri ve sağlık taraması için gelen doktor ve hemşireler konakladı. 15-19 Mayıs 2010 tarihinde Kuyucuk, Duraklı, Carcıoğlu ve Büyük Çatma’da yaşayan köy kadınlarına yönelik “İletişim ve Sürdürülebilir Doğa Turizmi Eğitimleri” yapıldı. Bu eğitimlere HasNa Vakfının desteğiyle Amerika ve Türkiye’den uzman eğitimciler getirildi. Bu eğitimlere dünyaca ünlü ve seçkin profesör unvanına sahip Kanada Manitoba Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikret Berkes ve eşi Doç. Dr. Mine Berkes de katıldı ve Kuyucuk köylüleriyle doğa turizmiyle ilgili bir atölye çalışması yaptı. Yine Kuyucuk ve Büyük Çatma kadınlarına yönelik kırkpare kurslarıyla köy kadınlarının meslek edindirilmesi, yerel değer ve Kuyucuk Gölünün simgesi olan angıt kuşunun kaz tüyü yastıkları üzerine işlenilmesi, böylelikle bölgeye gelen turistlere satılmak üzere hediyelik eşya tasarımı teşvik edilmiştir. Bu kursu İstanbul Amerikan Hastanesi doktorlarının üyesi olduğu Symbiosis Ortak Yaşam Derneği kırkpare uzmanları vermiş ve giderken köye de üç adet dikiş makinesini bu faaliyetler için hediye etmiştir. 2011 sonbaharında bu eğitimlerin çapı genişletildi ve toplam 5 köyden 20 kişiye Sarıkamış'ta bu eğitimlerin devamı verildi.
2010 senesinde araştırma, koruma, bilinçlendirme ve doğa turizmi çalışmalarını Sarıkamış’ta da yoğunlaştıran KuzeyDoğa Derneği başta kurt ve ayı olmak üzere yaban hayvanlarının izlenmesine, fotoğraflanmasına yönelik doğa turizm çalışmalarına başlamış, tur şirketleriyle tur programları hazırlamıştır. Böylelikle sadece kış turizmine ve kış mevsimine odaklı doğa turizmi de çeşitlenecek, yaban hayatı turizmi alternatifleri artacak ve 12 ay bölge turizm geliri elde edecektir. Bu nedenle dernek Sarıkamış bölgesinde de köy tabanlı turizm için gerekli altyapı, tanıtım ve organizasyon çalışmalarını başlatmıştır.
Çalışmaları ve başarıları ile yerel, ulusal ve uluslar arası basında gündemden düşmeyen KuzeyDoğa Derneği, Kars’ın yaban hayatı ve doğasıyla ilgili üç belgesel filmin çekilmesini sağladı. Bunlardan Kars-Iğdır Doğal Zenginlik Projesi Belgeseli ulusal kanal Yaban TV’de, Doğu-Doğa belgeseli yine başka bir ulusal belgesel kanalı olan İZ TV’de devamlı yayınlanmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı destekli Yeryüzünün Kanatları belgeseli ise belgesel film yarışmalarına katılmaktadır. Tüm bu belgeseller derneğin web sitesi www.kuzeydoga.org adresinde tüm dünya tarafından izlenebilmektedir. Bugüne kadar KuzeyDoğa Derneği’nin Kars’ta yaptığı çalışmalar ve edindiği başarılar yüzlerce kez yerel, ulusal ve uluslararası görsel ve yazılı basında yer bulmuştur. Bu yayınların arasında dünyaca ünlü BBC, National Geographic, New Yorker ve Voice of America gibi prestijli medya organları bulunurken, ulusal medyada ise haberlerimiz NTV, CNN TURK, TRT, SKYTURK, HABERTURK, Atlas, Cumhuriyet, Milliyet, Hürriyet, Sabah, Radikal ve Zaman gibi önemli yayın organlarında düzenli olarak çıkmaktadır. Yerel basında ise KuzeyDoğa Derneği çalışmaları ve faaliyetler haftada en az bir kere Kafkas Haber Ajansı haberlerine ve yerel gazetelere konu olmaktadır.
Son olarak KuzeyDoğa Derneği, Arpaçay Köylere Hizmet Götürme Birliği ile ortak başvurmuş olduğu Serhat Kalkınma Ajansı Küçük Ölçekli Altyapı Faaliyetleri fonundan Kuyucuk Gölü'nde bir turizm merkezi inşa projesini çıkartmıştır. 2012 sonunda projenin başarıyla bitirilmesi ve Kuyucuk Gölü RAMSAR Alanı'nın bir ziyaretçi, eğitim ve kültür merkezi olması hedeflenmektedir.
