Ülkemizin üç kuş halkalama istasyonundan ikisi olan Kuyucuk ve Aras Kuş Halkalama İstasyonları sonbahar 2009 çalışmalarını tamamladı. KuzeyDoğa Derneği, Kars İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, Iğdır İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve Kafkas Üniversitesi tarafından yürütülen çalışmaları sonucu 2009 sonbaharında iki istasyonda toplam 5439 kuş halkalandı.

Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi Iğdır ili Tuzluca ilçesi Yukarı Çıyrıklı köyünde Aras nehri kıyısında yer almaktadır. 2006 sonbaharında kuş halkalama çalışmalarının başladığı Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi’nde halkalama çalışmaları bu sene 10 Ağustos 2009 tarihinde başlayıp, 31 Ekim 2009 tarihinde sona erdi.  Halkalama yapılan 83 günde 74 farklı tür kuştan toplam 2868 kuş halkalandı. Çalışmalar boyunca Hacettepe, ODTÜ, Boğaziçi, İstanbul, Gazi, Yüzüncü Yıl, Ankara ve Kafkas Üniversitelerinden toplam 14 öğrenci gönüllü çalışırken Çek Cumhuriyeti, İngiltere, Hollanda, Belçika ve İskoçya’dan toplam 9 uzman halkacı da çalışmalarımıza destek verdi. Bu sene daha önceki yılların aksine ilk defa üveyik kuşu halkalandı.

Kuyucuk Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi Kars ili Arpaçay ilçesi Kuyucuk Gölü kenarında yer almaktadır. 2007 sonbaharında kuş halkalama çalışmalarının başladığı Kuyucuk Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi’nde halkalama çalışmaları bu sene 21 Ağustos 2009 tarihinde başlayıp, 26 Ekim 2009 tarihinde sona erdi. Halkalama yapılan toplam 66 günde 67 türden 2571 kuş halkalandı. Çalışmalar boyunca Hacettepe, Gazi, Anadolu, Yüzüncü Yıl, Uludağ ve Kafkas Üniversitelerinden toplam 17 öğrenci gönüllü çalışırken Çek Cumhuriyeti, İngiltere ve İskoçya’dan toplam 5 uzman halkacı da çalışmalarımıza destek verdi. İskoç gönüllümüz Kirsty Jane Lees yaptığı gözlemler esnasında kayda geçirdiği altıngöz ördeği ile Kuyucuk’ta görülen toplam tür sayısı 212’ye çıktı.

Böylelikle KuzeyDoğa Derneği’nin Kars ve Iğdır illerinde 2009 sonbaharında gerçekleştirdiği halkalama çalışmalarına yerli ve yabancı toplamda 42 gönüllü katılmış oldu. Toplanan veriler ve halkalanan kuşlar sayesinde Kars-Iğdır bölgesinin önemli bir kuş göç rotası olduğu bir kez daha tescillenmiş, dünyanın en büyük kuş göç yollarından Afrika-Avrasya kuş göç yolu için önemli veriler toplanmıştır. Bugüne kadar Aras ve Kuyucuk istasyonlarında halkalanan kuşların Kazakistan’dan, Kıbrıs Rum Kesimi’ne, Güney Afrika Cumhuriyeti’nden Zambia’ya kadar gidip geldiği çalışmalar sonucu ortaya çıkarılmış ve ülkemizde yapılan halkalama çalışmaların önemi daha da anlaşılmıştır.

Kuş Halkalama Nedir?

Kuş halkalama, kuşlara zarar vermeyen çok ince ağlarla kuşları yakalayıp, her birinde özgün bir numara olan ve kimlik niteliği taşıyan, hafif, paslanmaz, alüminyum halkaları kuşların bacağına takarak kuş göçlerini ve kuş sayılarındaki değişiklikleri takip etmektir. 100 yıldan fazla bir süredir birçok ülkede milyonlarca kuş bu yöntemle araştırılmıştır. Üzerinde kuşun halkalandığı ülkenin adını ve ülke halkalama merkezinin adresini taşıyan bu halkalar, halkalı bir kuş tekrar yakalanırsa veya ölüsü bulunursa, kuşun nereden geldiğini gösterir. Halkalama istasyonlarında tür tanımı, kuşları halkalama (kimlik), cinsiyet ve yaş belirleme, kanat ve kuyruk ölçümleri, ağırlık ve yaş oranı, tüy değişme durumu ve yön bulma deneyleri yapılmakta ve başta okul çocukları olmak üzere ziyaretçi eğitimleri gerçekleştirilmektedir.